
Tazemmurt
Zzit i ṭṭabla, iqecwalen akked ṭṭib. Tunes tezga d yiwet seg tmura timeqqranin deg usuffeɣ n zzit n tzemmurt.
Tadamsa n Qarṭaǧ →Traduction en version bêta, en cours de relecture. Lire la version française

Qarṭaǧ mačči d abeḥri kan : igran-is n Cap Bon d Medjerda llan gar wid yesɛan lɣella tugar deg akk Lebḥer Alemmas.

Zzit i ṭṭabla, iqecwalen akked ṭṭib. Tunes tezga d yiwet seg tmura timeqqranin deg usuffeɣ n zzit n tzemmurt.
Tadamsa n Qarṭaǧ →
Deg Cap Bon, ddaw n Kerkouane ; Magon iḥka-d amek yettwaẓẓu lkerma d amek yettwaxdem ccrab n ɛinab iqquren.

Iga n Medjerda ad uɣalen d axxam n yirden n Ṛuma.
n tmurt n Tefriqt ddaw tezmert n Qarṭaǧ, uqbel umennuɣ apunik amezwaru (Decret)
deg 146 uq.Ɛ., deffir uzgen n lqern n yiɣurar n Massinissa (Decret)
n timegriwin yettwassutren i ifellaḥen ilibiyen deg umennuɣ apunik amezwaru (Polybe, I, 72)
Agathocle yers-d di Tefriqt yezger tamurt yeččuren d igran imeqqranen (Diodore, XX, 8)
Imezruyen seqdacen awal agrigi chôra — « tudrin » — i tmurt n lexla i yečaten Qarṭaǧ. Tzad-d ɣef waṭas n Tunes n wass-a, tamurt yesɛan aṭas n waman, s wayes i d-tekka tfellaḥt tameqqrant ; Ṛuma a tt-isseqdec daɣen deg tmurt-is n Tefriqt (Decret).
Qarṭaǧ tfeṣṣel akken kra n lweqt : qrib i temdint, igran n lɣella n usuffeɣ ; ɣer da, irden i yeqqimen i ifellaḥen ilibiyen, i yettwassutren fell-asen lxraj. Deg lweqt n umennuɣ, azayaz n lxraj-agi yesnulfa-d tagrawla, am akken di 241 (Polybe, I, 71-72).
Asm i d-yers Agathocle n Syracuse di 310, iɛsekriyen-is faqen i tmurt n uṛtiyen d igran n ttjur yesswayen, n lvillat, n lkerma d tzemmurin, n lmal d yixxamen n yiɛudiwen : ta i d-yesbegen Diodore (XX, 8) d ccahada n zik yifen tiyaḍ ɣef lɣerba-agi.
Uṛtiyen n usuffeɣ, igran n yirden, lmal : tamurt n lexla n Qarṭaǧ tečat tamdint tefk-d daɣen i usuffeɣ.
Ẓẓuriɛ-agi ẓẓuɣent yakan s lmeɣres di Tefriqt Ugafa, maca Ifiniqiyen wwin-d ẓẓuriɛ yettwafernen. Aẓiḍan, aksum d ccrab ttawin-ten ɣer yimezdaɣ ssɛayanin, irden i yal yiwen. Kra n lɣella n tfellaḥt tapunikt ttwaf-iten armi d Grikya.
Yimezdaɣ n tmurt zgan d bab n lmal seg zzman aqdim, s telqayt iɛudiwen, ifunasen d yiserdan (Polybe, XII, 3) — i d-ifkan tiɛudiwin, akked uzzal n umennuɣ d uksum.