Traduction en version bêta, en cours de relecture. Lire la version française

Tudarin · At Barca

Hasdrubal

Sin seg At Barca sɛan yisem-agi, yeɛni s tutlayt tapunikt « Baal d talwit-iw ». Win yezwejen akked yelli-s n Hamilcar yebna Hispania tapunikt ; mmi-s issay ad yezwir ɣer Hannibal di Italya. Sin lmuqadderat, snat tmetwanin iweɛṛen.

Ṛebɛa n ssekka n At Barca yettwaxedmen di Hispania
Ssekka n At Barca n Hispania : aqerruy s tjeǧǧigt (Melqart neɣ yiwen seg At Barca ?) akked lfil
Win yezwejen akked yelli-s n Hamilcar · † 221
Hasdrubal Ucebḥan

Win i d-yeddan deffir Hamilcar di Hispania (229/228–221), win i d-yesnulfan Carthagène, win i yeḵtaben amtawa n Èbre, yettwanɣa di 221.

Mmi-s n Hamilcar · ~245 – 207
Hasdrubal Barca

Gma-s amecṭuḥ n Hannibal, iṭṭef Hispania ɛecra iseggasen, yezger ula d netța Idurar n Alpes, yemmut di Métaure di 207.

Ur t-nemsliɣ ara akked Hasdrubal Giscon, acengu n Scipion di Hispania akked Tefriqt, neɣ akked Hasdrubal Aqayed Aneggaru, aneggaru i yeḥman Qarṭaǧ di 146.

Lebqayed n lesswaṛ apunik n Carthagène
Lesswaṛ apunik n Carthagène, « Tamdint Tamaynut » i d-yesnulfan Hasdrubal.
Abennan
? – 221 uq.Ɛ.

Hasdrubal Ucebḥan

Win yezwejen akked yelli-s n Hamilcar, win i d-yesnulfan Carthagène

Amdakel n umennuɣ, yezwej akked yelli-s n Hamilcar, iweṛt di 229/228 Hispania mazal-itt teṭṭef kra. Anda baba n tmeṭṭut-is yesseɣli amennuɣ, nețța iḥekkem s tdukla, s zzwaǧ d tasnulfa n temdint tamanaɣt.

~8 iseggasen

deg wazal n Hispania tapunikt (229/228 – 221)

~227

tasnulfa n Qart Hadasht, ara d-yilin d Carthagène

226

amtawa n Èbre akked Ṛuma

26 iseggasen

d leɛmer n Hannibal asmi t-yečna lɛesker deffir tmettant n Hamilcar

Izmaz

Lwali

237Akked Hamilcar — Yeddan d baba n tmeṭṭut-is ɣer Hispania, ɣer tama n Hannibal amecṭuḥ, yuɣal d amɛawen-ines agejdan.
229/228Tuɣalin — Deffir tmettant n Hamilcar zdat Héliké, lɛesker yečna-t d aqayed ; Qarṭaǧ teqbel. Yerra lḥeqq n Hamilcar ɣef Orissi, yesseɣli temdinin-nsen.
~227Qart Hadasht — Yesnulfa-d ɣef webeḥri igerrzen « Tamdint Tamaynut », Carthagène, tamanaɣt n Hispania n At Barca, teqrib i tɣerwa n lfeṣṣa.
226Amtawa n Èbre — Tuggditen, Ṛuma tazen-d imceggɛen : Hasdrubal yeqbel ur yezgir ara Èbre s lsilaḥ. Unzul n tigzirt yettwaqbel s tidet d amḍiq apunik.
221Anɣima — Yettwanɣa deg uxxam-is sɣur yiwen Ikelti (aklan akken i d-yeqqaṛ Tite-Live) i yeqheṛen ɣef bab-is i yettwanɣan. Lɛesker yečna Hannibal.

Aḥekkam ɣef Hispania

Tadiblumasit

Tasertit n tdukla

Akken i d-yeqqaṛ Tite-Live, Hasdrubal issali tazmert tapunikt « s laḥya n yigelliden d teddukla n yiqayden ugar n umennuɣ ». Diodore yeqqaṛ-d yezweǧ yelli-s n ugellid aybiri yerna igduden ibiriyen semman-t d aqayed ameqqran.

Tarrayt-agi tesseǧhed aṭṭef n Hamilcar : tiddukla, iḥebsen, lɛesker n uḥraz d lxraj gan seg unzul n tigzirt amḍiq n At Barca s tidet.

Tamanaɣt

Qart Hadasht, « Tamdint Tamaynut »

Yiwen n yisem akked Qarṭaǧ s yiman-is : Qart Hadasht. Tamdint-agi tezga ɣef tigzirt yeqqnen s ugelmim, s yiwen seg yibeḥriyen ifazen n Lebḥer Alemmas Alɣarbi. Polybe iḥka-tt-id s telqayt, yebder-d taɣalt anda yella uxxam n Hasdrubal.

Larsenal, agerruj, axxam n ssekka akked webeḥri n umennuɣ, tuɣal d lqaɛa anda ara d-yeddu Hannibal di 218 — d lmeqsud ara yeṭṭef Scipion di 209.

226 uq.Ɛ.

Amtawa n Èbre

Tuggad seg Yigaliyen di Ugafa n Italya, Ṛuma teqbel kan : Iqarṭaǧiyen ur zegren ara Èbre s lsilaḥ. I Polybe, d ayagi i d akk agbur n umtawa.

Tamdint n Sagonte, deg unzul n wasif, tamdakelt n Ṛuma, ur telli ara deg umtawa akken i d-yeqqaṛ Polybe ; Tite-Live yeqqaṛ s wayen yemgaraden belli tettwaḥadar. Lexyal-agi ad yuɣal d sebba n umennuɣ apunik wis sin asmi Hannibal yessiddi Sagonte di 219.

Tiyatru aṛumi n Carthagène
Tiyatru aṛumi n Carthagène : tamdint n Hasdrubal teqqim d yiwen seg yibeḥriyen imeqqranen n Spania.

Ayen d-qqaṛen Yimezwura

« Issali tazmert tapunikt s laḥya n yigelliden d usali n yiqayden ɣer tama-s ugar n umennuɣ d lsilaḥ. »

Tite-Live, Amezruy n Ṛuma, XXI, 2

« Iqarṭaǧiyen ur zegren ara Èbre s lsilaḥ. »

Tamsalt n umtawa n 226, akken i d-yeqqaṛ Polybe, Imezruyen, II, 13

Yettwaṭṭef yettwaɛteb, win yenɣan yeqqim s udem yecban win yeḍsan, yeɣleb lhemm.

Tite-Live, Amezruy n Ṛuma, XXI, 2
Agla

Abennan n Lqaɛa

War Carthagène, idrimen-is d tdukla-ines tibiriyin, abrid n Hannibal ɣer Italya ur yezmir ara ad yili. Hasdrubal Ucebḥan ibeddel aṭṭef n umennuɣ ɣer tmurt yebnan — yerna tamdint-is, Cartagena, teqqim tettawi isem n Qarṭaǧ.

Pour aller plus loin

Sources de cette page

6 références

Sources antiques

  1. Polybe, ImezruyenII, 13 ; III, 33 ; XI, 2 — amtawa n Èbre, lɛesker n Hispania di 218, Métaure
  2. Tite-Live, Amezruy n ṚumaXXI, 2 ; XXVI, 17 ; XXVII, 51 — Hasdrubal Ucebḥan, lḥila n 211, Métaure
  3. Diodore de Sicile, Lmaktaba n Umezruy — zzwaǧ abiri n Hasdrubal Ucebḥan
  4. Horace, OdesIV, 4 — tiɣri n Hannibal

Travaux modernes

  1. Yann Le Bohec, Histoire militaire des guerres puniques, 2003 — adlis n lqima (tabibliyugrafit n usmel)
  2. Serge Lancel, Carthage, 1992 — adlis n lqima (tabibliyugrafit n usmel)

Toute la bibliographie →Glossaire →

Twacult n At Barca

Akk Imdanen →