Traduction en version bêta, en cours de relecture. Lire la version française

J. M. W. Turner — Asigna n udfel: Hanibal d uɛesskar-is zegren idurar n Alpes
Hanibal · Ilfan · 218 uqbel Ɛisa

37 n ilfan mgal idurar n Alpes

Asif ameqqran, iɣilifen yeččuṛen d udfel, tuddar yesɛan ccḥen: axeddim ameqqran n tezrewt ur numid di zzman aqdim.

J. M. W. Turner — Asigna n udfel (1812)
1 600

n ikilumitren seg Qarṭaǧant

37

n ilfan deg tazwara

5 wagguren

n tikli

15 wussan

deg idurar n Alpes

2–3 000 n yimitren

n ulqey ɣef uɣilif, akken i gettwafren uɣilif

1

amezdaɣ amgellu yettwassnen: Surus

218 uqbel Ɛisa

Ayen ur numid yuɣal d tidet

Deg umwan n 218 uqbel Ɛisa, Hanibal Barka ixdem ayen Iṛumaniyen ḥesben d awezɣi: azger n idurar n Alpes s uɛesskar ummid akked ilfan-is n umennuɣ, akken ad yezger Italya seg ugafa. Tikli-agi n ugar n 1 600 n ikilumitren seg Qarṭaǧant teqqim d yiwen seg yimahilen n tezrewt d umennuɣ ibaṛazen aṭas deg umezruy.

Henri Motte — Hanibal yezger Ṛun
Henri Motte — Hanibal yezger Ṛun (1878)
Asuref 3 · Ṛun

Sseɣlin-asen belli d akal

Akken i d-yenna Bulib, iselmaden n lbenyan bnan tiɣelfin timeqqranin ɣummen s wakal, akken ilfan ad ḥesben ttazalen ɣef uglim. Mi ten-ssekcamen s uẕrar, kra fell-asent xuṣṣent ɣlint ɣer waman — maca akk fkant seld-as.

Ɣer webrid nniḍen, Igaliyen sṭeren abrid. Hanibal yuzen deg yiḏ Hanun, mmi-s n Bomilqar, akken ad yezger asif ɣer tazwara; mi d-yessken-d anzuy n usiḥ, aɛesskar yezger deg tɣelfin skud Hanun yeṭṭef Igaliyen seg deffir.

Tiɣelfin n ~15 m (50 n yiḍaren)Ɣer ukkuẕ n wussan n tikli seg lebḥer
Lweḥc

Lfil n Ugafa n Tafrikt

Tirbaɛt tura temmut, meẕẕiyet ɣef lfil n lexla: ɣer 2,5 n yimitren ɣef taɣmart. Nettwali-t ɣef icikalen n Ibarkiyen.

Aẓru

Times d lxell

Ɣef leḥsab n Titus Livyus, aẓru yeɣli isṭer anzal; iɛeskriyen sseẖman aẓru s tmes sakin fesren-t s uskiḏew n lxell fell-as.

Lɣaz

Anwa uɣilif?

Traversette, Mont-Cenis, Clapier, Petit-Saint-Bernard… Amtawi mazal-it yeldi; tisnalsas n wakal n tmeẕẕuɣin akka melmi ɣilent tikkelt-nniḍen ɣer Traversette.

Abrid, asuref s asuref

Seg Qarṭaǧant ɣer uzaɣaṛ n Pu — ɣef leḥsab n Bulib d Titus Livyus

  1. Tafsut 218

    Qarṭaǧant

    Hanibal yeffeg seg Qart Ḥadasht s uɛesskar meqqer aṭas. Yeǧǧa gma-s Hasdrubal ad iḥader Ispanya.

    90 000 iɛeskriyen uḍaren12 000 ɣef wuyis37 n ilfan
  2. Unebdu 218

    Pirene

    Yesnuzget neɣ ileqqeb akked tuddar, yeǧǧa Hanun ad iḥadeṛ tamnaḏt s 11 000 n yergazen, yerra 11 000 n Iberiyen ɣer taddart-nsen axir ma ad yesḥess ɣef iɛeskriyen ur neqbil ara.

    50 000 iɛeskriyen uḍaren9 000 ɣef wuyis
  3. Tagara n unebdu 218

    Ṛun

    Tiɣelfin timeqqranin ɣummen s wakal i ilfan; aṭhur n uɛesskar izegren ɣer tazwara, ihudd Igaliyen seg deffir.

    37 n ilfan zegren
  4. Tubeṛ 218

    Alqey

    9 wussan armi ɣer ugmuḍ: tuffriwin n tuddar n Alpes, aẓru yeɣli, iberdan iḥeṛcen d lǧamed amecṭaḥ. Ilfan ẖeṣren deg wakal iqeṛḥen.

  5. Tubeṛ 218

    Aɣilif

    Ɣer ugmuḍ, iskan i yiɛeskriyen-is ɛeyyun uzaɣaṛ n Pu, isseḥya ṭṭbiɛa-nsen. Asaruẓ, ɣef iberdan iǧmaden, yettuɣal d ahaḍaṛ ugar ɣef ulqey.

  6. Amwan 218

    Italya

    Seld 15 n wussan deg idurar n Alpes, aɛesskar yewweḍ ɣer uzaɣaṛ n Pu. Axsaṛan d ameqqran, maca Ṛuma tettwaḥsel: Italya tettwaxṣer s wakal.

    26 000 n wid i yettɣiman> 50 % n uxsaṛan seg Pirene

Abrid ɣef tkarṭa

Ḏfeṛ tanekra n Hanibal seg Qarṭaǧant ɣer uzaɣaṛ n Pu, sakin ɣer Kannas d Zama.

219 uqbel Ɛisa
Asali n tkarṭa…

Tilisa iqerrben ɣef leḥsab n tezrawin n umezruy (timnaḏin n tiɣawla, mačči d tilisa n wass-agi). Agrudem n tkarṭa: Natural Earth. Imukan iqdimen: isental yettwassnen.

Ilfan n umennuɣ

Laslaḥ n uẖuf n Qarṭaǧ

Lfil ɣef idrim n Ibarkiyen
Anwa taẓuri?

Lfil yemmuten

Ahat d lfil n Ugafa n Tafrikt, tirbaɛt temmut (tettusemma tikwal Loxodonta africana pharaonensis), meẕẕiyet ɣef lfil n lexla: ɣer 2,5 n yimitren ɣef taɣmart. Addad-is ur yettwafran ara s ṣṣeḥ. Qarṭaǧ tezmer tesɛa daɣen kra n ilfan n Asya, i d-yusan seg Maṣer neɣ Suriya.

Tawuri deg umennuɣ

Ssuḏen send ad wten

Ilfan llant ɣer tazwara d laslaḥ n uẖuf: tawessart-nsent tesseṭṭaḥ iɛeskriyen uḍaren tesseḥzen iyisan ur numin ara aked-sent. Yal yiwen yettwanhad sɣur bu lfil. Tigejda n yimcetliyen, yellan mliḥ ɣer ilfan n Lhend n yigelliden ihilinistiyen, qqiment d askik ɣer win n Qarṭaǧ, imeẕẕiyen ugar.

Wi yesɛan taẓɣelt

Surus

Katun Amɣar, yettwabedren sɣur Plin, yeḥfeḏ isem n lfil win yesɛan ugar n taẓɣelt deg uɛesskar apunik: Surus, « Asiri », win yesɛan ala yiwen n uɣsan n uẖenneq. Ɣef leḥsab n Titus Livyus, Hanibal yezger igelman n Arnu deg tefsut n 217, yuli ɣef lfil aneggaru i yettɣiman — tikwal yettwaqeṛṛeb ɣer Surus.

Asiri · yiwen n uɣsan
Aɛraḏ n tegrest

Yettɣima zdat idurar n Alpes, mačči zdat tegrest

Ugar n ilfan deg 37 ttɣiment seld tizrigt, ttnaɣent di Trebya, deg duǧembeṛ 218. Maca adfel, agefur d ssmerd n tegrest-agi sseẖsaren-tent: ɣef leḥsab n Bulib, yiwet kan i d-yeqqimen. Deg 215, Bomilqar issers-d 40 n ilfan d talɣayt di Lukri; di Zama, deg 202, Hanibal yeseglem 80.

Lwert

Ticmeɛt n zzman aqdim

Idrimen iqarṭaǧiyen, akked wid i ssnulfan Ibarkiyen di Ispanya, skanen aṭas n ilfan. Tugna n Hanibal akked ilfan-is i yezegren idurar n Alpes tuɣal d yiwet seg ticmaɛ ibaṛazen aṭas n zzman aqdim, yettwaxeddem sɣur Goya, Turner d waṭas nniḍen.

Seld tizrigt

Lfer deg Italya

Nuwember 218
Tessinu Amenɣi amezwaru: iɛeskriyen inumidiyen ɣef wuyis seṭṭaren wid n Publius Cornelius Scipiyun, yettwajreḥ. Mmi-s n 17 iseggasen, d Scipiyun Afriki ara d-yilin, isellek tudert-is. Lfer aqarṭaǧi
Duǧembeṛ 218
Trebya Deg wul n tegrest, Hanibal yesnuzget ilijyun n Sempronyus ad zegren asif ijamden; gma-s Magun, yeffer akked 2 000 n yergazen, yehudd-iten seg deffir. Lfer ameqqran
Yunyu 217
Agelmam n Trasimen Aɛesskar n uqunṣul Flaminyus yettwaṭṭef ger agelmam d yidurar: deg tlata isragen, 15 000 n Iṛumaniyen ttwanɣan, 6 000 ttwaṭṭfen. Lfer asebbaɣ
Ɣuct 216
Kannas S 50 000 n yergazen mgal 86 000 n Iṛumaniyen, Hanibal ixdem snat n tɣelfin yettwaẕẕayen. Ger 50 000 d 70 000 n Iṛumaniyen mmuten, gar-asen 80 n yimeqqranen n Usqamu. Axeddim ibaṛazen deg tirrategin
Tirrategin n umennuɣ s telqey

Tineɣmasin n Hanibal s yiskanen

Trebya, Trasimen, Kannas asuref s asuref akked Zama: tazrawt n tɣawsiwin i yesnefrent amezruy.

Wali tirrategin

Askanen

Heinrich Leutemann — Aɛesskar n Hanibal yezger idurar n Alpes
H. Leutemann — Azrug n idurar n Alpes, aqeṛn wis 19
Goya — Hanibal yettwali Italya seg idurar n Alpes
F. de Goya — Hanibal yettwali Italya, 1771
Benjamin West — Tagallit n Hanibal
B. West — Tagallit n Hanibal d ameẕyan, 1770
Pour aller plus loin

Sources de cette page

5 références

Sources antiques

  1. Bulib, ImezruyenIII — Ṛun, idurar n Alpes, yiwet n lfil i yeqqimen deg tegrest n 218
  2. Titus Livyus, Amezruy aṛumiXXI–XXIII — times d lxell, igelman n Arnu
  3. Plin Amɣar, Amezruy n tɣawsiwin n ṭṭbiɛaVIII — lfil Surus
  4. Katun Amɣar, Tizwar — yettwabedren sɣur Plin ; axeddim yeruḥ

Travaux modernes

  1. Yann Le Bohec, Histoire militaire des guerres puniques, 2003 — tɣuri tanurfut (tebdart n idlisen n usmel)

Toute la bibliographie →Glossaire →