Qarṭaǧ tedder di Tunisia
Tamdint n Elisa d Hanibal i d-yefkan i Tunisia lmulk-is amezwaru ameqqran, tefka i ddunit isem n Afrika s yiman-is.

Yiwen n yisem, ukuz n tutlayin
Tafiniqit-tapunit : « Tamdint tamaynut ». D isem-is amezwaru, ɣer 814 send Ɛisa.
Isem agrikan, yettwaseqdacen sɣur Polybe d yimeskaren ihelinistiyen.
Talatinit, syen i d-kkan Carthage, Carthagène d Cartagena.
Taɛrabt : ass-a d taɣiwant deg ugmar agafa n Tunes.
Afrika tlul-d di Tunisia
Azal n wawal Afri mazal-it d amseqsi : llan wid i d-yeqqaren d awal amaziɣ ifri (« axxam deg wedrar »), wiyaḍ d afiniqi ʿafar (« aɣebbaṛ »), neɣ d isem n ɛerc.
Afrika d yisem-is →
Isem Qarṭaǧ ass-a
Sin uɛecrin lqern mbeɛd 146 send Ɛisa, isem-agi mazal-it d acaraf n Tunisia.
Amḍiq n uprezidan n tagduda tatunsiyt.
Tawwurt tamezwarut n ukeččum ɣer tmurt.
Tafaska n usinima taqburt akteṛ di Afrika d ddunit taɛrabt.
Yal anebdu, deg umeskan aqdim n Qarṭaǧ.
Isem n lɛáb n tkurt n uḍar n tmurt.
Yiwet seg tsedwiyin tameqqranin tagdudanin n tmurt.
Tamlilit tameqqrant n umeskan aɛrabi d ufriqi.
imukan Tunsiyen yettwajerben ɣer UNESCO, gar-asen Qarṭaǧ, Kerkuan, Dugga d Lqayrawan.
Abrid ur yefruri ara n Tunisia
Qarṭaǧ, tamdint n wass-a
Taɣiwant n Tunes Tameqqrant anda zedɣen aṭas n medden, yebnan ger lqaɛa n tqedmiwin.
imezdaɣ di useddi n 2014 (Lmaɛhad agdudan n ustat).
taɣiwant tettwasnulfa-d s lqanun n lbaylik n 15 yunyu.
tiɣiwanin : Qarṭaǧ, Qarṭaǧ-Mohamed Ali (yettwasnulfan 1983) akked El Yasmina.
seg wammas n Tunes, s waṣṣaɣen n 3 km n lebḥer ɣef lxalij, ger Le Kram ɣer usamer d Sidi Bou Said ɣer ugafa.
Lḥarat
Seg tawwurt tamestaɛmert ɣer lqṣer uprezidan
Tiwwura timezwura s wammag uṛufi d-ḍherent ɣer 1906. Tin yesɛan azal ameqqran tuɣal d tin n umsekkel amatu n tnezmert tatunsiyt, aqeddac afransi aɛlayan i yeswerin s tidet lḥukuma n lḥima.
Deg 1960, Bourguiba iga-t d lqṣer uprezidan, ɣef rrif n lebḥer, s drus n lqṣuba seg isiḥman n Antonin. Qarṭaǧ mačči d tamanaɣt, maca tuɣal d « amḍiq n tezmert yecban » (Sophie Bessis), Tunes teḥbes tnezmert d tdamsa.
Gar imeqdimen n teɣiwant : Chedli Klibi (1963-1990) akked Fouad Mebazaa (1995-1998).
Tamdint n lmuɛassasat
Asidag agdawan (deg ixxamen iqdimen n Ibabat Imellalen), Acropolium akked tfaska-ines n Jazz à Carthage (seg 2005), Takadimit tatunsiyt Beït al-Hikma deg lqṣer Zarrouk (seg 1983), IHEC Qarṭaǧ, tajamaɛt Mâlik ibn Anas (2003, aẓeṭṭa n 55 m, ugar n 1000 n yimɛabden).
Sețța n tɣsar n TGM
Umnir TGM izegger taɣiwant, yeqqen-itt ɣer La Goulette d Tunes seg yiwen uɣanib, ɣer Sidi Bou Said d La Marsa seg wayeḍ : tiɣsar Salammbô, Byrsa, Dermech, Hannibal, Prezidans d Amilcar. Lkaṛyat n Transtu sseɛdun daɣen Ariana d Tunes.
Ixxamen, volley-ball d trail
Tamdint n uzdeɣ s telqey, ssaɣen-tt idiblumasiyen akked yiqeddacen iɛlayanen, tdder drus seg usiyaf ɣas ulamma teṭṭuqten iẖribat-is : drus n tnezduɣin, ulac rrif n lebḥer ameqqran. Ɣef uddal : Tajmaɛt n uddal n Qarṭaǧ, teṭṭuqten deg volley-ball, Aklub n tilawin n Qarṭaǧ akked, seg 2015, trail n temdint Run In Carthage, i d-yebdun seg umeskan aṛumani.
Ukuz n temdinin ‘tiyetmatin'
Talwit tettwazmel akked Ṛuma
Imeqdimen n Ṛuma akked Qarṭaǧ, Ugo Vetere d Chedli Klibi, zemmlen tagallelt n ucaraf i yesqeḍɛen s tidet amenɣi wis krad apuni, ugar n 2100 iseggasen seg 146 send Ɛisa.
Pour aller plus loinSources de cette page
6 références
Sources antiques
- Polybe, Imezruyen — isem agrikan n Qarṭaǧ, Karchēdōn
Travaux modernes
- Sophie Bessis, Histoire de la Tunisie. De Carthage à nos jours, Tallandier, 2019 — Qarṭaǧ, « amḍiq n tezmert yecban »
- Lmaɛhad agdudan n ustat (Tunisia), Aseddi amatu n imezdaɣ d ixxamen, 2014 — imezdaɣ n teɣiwant
- UNESCO, Amḍiq n tqedmiwin n Qarṭaǧ, Tabdart n lmirat n ddunit, 1979
- Wikipedia, Carthage — CC BY-SA 4.0, agbur yettwabeddel
- Wikipedia, Civilisation carthaginoise — CC BY-SA 4.0, agbur yettwabeddel