Traduction en version bêta, en cours de relecture. Lire la version française

Iɣbula d tɣuriyin tatraryin

Amezruy yura umenyaf

Qrib akk ayen i neɣra ɣef Qarṭaǧ, yura-t-id yiɛdawen-is. Ṛuma werǧin tettu Kan ; tḥka-d Qarṭaǧ s wammag-is.

Tugna n Scipion Ufrikan
Scipion « Ufrikan » — amenyaf yeddem-d isem n win yettwanyifen
0

adlis n umezruy aqarṭaǧi i d-yewweḍ armi ɣuṛ-nneɣ

1

ameskar apuni yettwasuɣlen ɣer Ṛuma : Magun, acku adlis-is n tfellaḥt yella-d d ameɛwan i Ṛuma

6 000+

tira tipunit i d-ufan yimesneɣzuyen, abeɛda ddin

Ayen i d-tenna Ṛuma / ayen i nessen

TAQSIST TAṚUMANITADDAD N TMUSNIWIN
« Punica fides »

« Laman apuni » yuɣal deg tlatinit d awal yemṣadan d lxiyana. Tite-Live yeqqar-d ɣef Hanibal « axdeɛ ugar n wapuni ».

Lɛayb n ddɛaya

Qarṭaǧ tebded tagallelt akked Ṛuma, tḥader-itt i leqrunat. Deg useggas n 149, d Ṛuma i ibeddlen tuttriwin-is, ticki Qarṭaǧ tessers leslaḥ-ines.

Lmelḥ ɣef lxrab

Ṛuma, ɣas ulamma, tzerreɛ lmelḥ iwakken ulac ayen ara d-yemɣin.

Tamacahut tatrart

Ulac adlis aqdim i t-id-ibedren : taqsist-agi d-tusa-d ɣer yimeskaren yuṛufiyen n lqern wis 19 d wis 20. Ṛuma, ssya d asawen, tuɣal tesbedd-d Qarṭaǧ lqern mbeɛd.

At ttjara, war idles

Qarṭaǧ, akken i d-qqaren, tessen kan ttjara, war tsenɛet, war tasekla.

Ixxamen n yidlisen ttwazerrɛen

Akken i d-yeqqar Pline, deg 146, Ṛuma tefka ixxamen n yidlisen n Qarṭaǧ i igelliden inumidiyen. Agbur-nsen yexsar — ulac idlisen maci d ulac idles.

Agdud n yisfal

Diodore d Plutarque beggnen-d isfal n warrac i yettemtekkin yal tikkelt.

Amseqsi ur nefru ara

Imesneɣzuyen ur mṣadan ara ɣef tofet : kra seg-sen ttwalin-t d asfel, wiyaḍ ttwalin-t ugar d tasga n imeḍlan n warrac imecṭuḥ yemmuten war ma ttwaneɣren. Tofet akked yiyilluten n Qarṭaǧ →

Tallit taqburt
Imeskaren ur nelli d ilelliyen

Polybe d amddakel n Scipion Emilyen, win i yehuddun Qarṭaǧ. Tite-Live, ddaw Auguste, yura amezruy i ccan n Ṛuma, anda ara d-ttwafehhmen yir lweqt s talweɣ n uɛdaw.

Lqern wis 19
Timuɣli tamestaɛmert

Turuft tɛadda iman-is d Ṛuma, « tamesnulfut », tga Qarṭaǧ d Ccerq abaṛbari — tugna n Salammbô n Flaubert (1862), cwiṭ send lḥima tafransist n 1881.

Ass-a
Rrat awal i Qarṭaǧ

Tiɣri n UNESCO « Sellket Qarṭaǧ » (1972–1995), imesneflulen Tunsiyen akked yiɣzuyen igraɣlanen, ɛawaden-d sbeddin tamdint-agi seg lateg-ines imi.

Pour aller plus loin

Sources de cette page

8 références

Sources antiques

  1. Polybe, Imezruyen — amddakel n Scipion Emilyen, inigi n uɣelli n 146
  2. Tite-Live, Amezruy aṛumaniXXI, 4 — « axdeɛ ugar n wapuni » n Hanibal
  3. Diodore n Sicile, Axxam n yidlisen n umezruyXX, 14 — isfal n warrac
  4. Plutarque, Ɣef lxurafa — isfal n warrac
  5. Pline Amɣar, Amezruy n tnefsutXVIII, 22 — ixxamen n yidlisen n Qarṭaǧ ttwafkan i igelliden inumidiyen ; asuɣel n Magun
  6. Magun, Adlis n tfellaḥt — adlis yexsaren, yettwassnen s kra n tefyar tilatinin i t-id-nqalen

Travaux modernes

  1. Gustave Flaubert, Salammbô, 1862 — ungal, yettwabedren d amedya n tmuɣli tamestaɛmert
  2. Abdelmajid Ennabli, Pour sauver Carthage, Unesco/INAA, 1992 — agzul n tɣuri n UNESCO « Sellket Qarṭaǧ »

Toute la bibliographie →Glossaire →