Amezruy yura umenyaf
Qrib akk ayen i neɣra ɣef Qarṭaǧ, yura-t-id yiɛdawen-is. Ṛuma werǧin tettu Kan ; tḥka-d Qarṭaǧ s wammag-is.

adlis n umezruy aqarṭaǧi i d-yewweḍ armi ɣuṛ-nneɣ
ameskar apuni yettwasuɣlen ɣer Ṛuma : Magun, acku adlis-is n tfellaḥt yella-d d ameɛwan i Ṛuma
tira tipunit i d-ufan yimesneɣzuyen, abeɛda ddin
Ayen i d-tenna Ṛuma / ayen i nessen
« Laman apuni » yuɣal deg tlatinit d awal yemṣadan d lxiyana. Tite-Live yeqqar-d ɣef Hanibal « axdeɛ ugar n wapuni ».
Qarṭaǧ tebded tagallelt akked Ṛuma, tḥader-itt i leqrunat. Deg useggas n 149, d Ṛuma i ibeddlen tuttriwin-is, ticki Qarṭaǧ tessers leslaḥ-ines.
Ṛuma, ɣas ulamma, tzerreɛ lmelḥ iwakken ulac ayen ara d-yemɣin.
Ulac adlis aqdim i t-id-ibedren : taqsist-agi d-tusa-d ɣer yimeskaren yuṛufiyen n lqern wis 19 d wis 20. Ṛuma, ssya d asawen, tuɣal tesbedd-d Qarṭaǧ lqern mbeɛd.
Qarṭaǧ, akken i d-qqaren, tessen kan ttjara, war tsenɛet, war tasekla.
Akken i d-yeqqar Pline, deg 146, Ṛuma tefka ixxamen n yidlisen n Qarṭaǧ i igelliden inumidiyen. Agbur-nsen yexsar — ulac idlisen maci d ulac idles.
Diodore d Plutarque beggnen-d isfal n warrac i yettemtekkin yal tikkelt.
Imesneɣzuyen ur mṣadan ara ɣef tofet : kra seg-sen ttwalin-t d asfel, wiyaḍ ttwalin-t ugar d tasga n imeḍlan n warrac imecṭuḥ yemmuten war ma ttwaneɣren. Tofet akked yiyilluten n Qarṭaǧ →
Polybe d amddakel n Scipion Emilyen, win i yehuddun Qarṭaǧ. Tite-Live, ddaw Auguste, yura amezruy i ccan n Ṛuma, anda ara d-ttwafehhmen yir lweqt s talweɣ n uɛdaw.
Turuft tɛadda iman-is d Ṛuma, « tamesnulfut », tga Qarṭaǧ d Ccerq abaṛbari — tugna n Salammbô n Flaubert (1862), cwiṭ send lḥima tafransist n 1881.
Tiɣri n UNESCO « Sellket Qarṭaǧ » (1972–1995), imesneflulen Tunsiyen akked yiɣzuyen igraɣlanen, ɛawaden-d sbeddin tamdint-agi seg lateg-ines imi.
Pour aller plus loinSources de cette page
8 références
Sources antiques
- Polybe, Imezruyen — amddakel n Scipion Emilyen, inigi n uɣelli n 146
- Tite-Live, Amezruy aṛumaniXXI, 4 — « axdeɛ ugar n wapuni » n Hanibal
- Diodore n Sicile, Axxam n yidlisen n umezruyXX, 14 — isfal n warrac
- Plutarque, Ɣef lxurafa — isfal n warrac
- Pline Amɣar, Amezruy n tnefsutXVIII, 22 — ixxamen n yidlisen n Qarṭaǧ ttwafkan i igelliden inumidiyen ; asuɣel n Magun
- Magun, Adlis n tfellaḥt — adlis yexsaren, yettwassnen s kra n tefyar tilatinin i t-id-nqalen
Travaux modernes
- Gustave Flaubert, Salammbô, 1862 — ungal, yettwabedren d amedya n tmuɣli tamestaɛmert
- Abdelmajid Ennabli, Pour sauver Carthage, Unesco/INAA, 1992 — agzul n tɣuri n UNESCO « Sellket Qarṭaǧ »