Ḥader aqcic di Qarṭaǧ
Hasdrubal Ucbiḥ yessuter Hanibal ameẓyan. Hanun yebɣa ad immɣur ddaw iseḥḥaren n temdint, mačči deg wemkan n umenɣi anda ara isselmed ad yenzewi am bab.
Tite-Live, XXI, 3
Traduction en version bêta, en cours de relecture. Lire la version française

Yella ɣer 247 – armi d tagara n lqern wis 3 send Ɛisa
Argaz n Afrika mgal At Barka
Amenyaf n lqaɛa n Libya deffir, anezwi ur yelhi ara deg umenɣi n yimirsinariyen, amsimɛi n Hamilkar imbeɛd aɛdaw ibeggnen n Hanibal : Hanun, i Yimezwura, d acaraf n Qarṭaǧ n yimawlan ibariyen, win yebɣan talwit akked Ṛuma.
ṭṭef n Hécatompyle, deg lqaɛa n Libya deffir (Diodore)
iḥebbasen ttwaṭṭfen di Hécatompyle, tamdint tettwaselkem (Diodore, XXIV, 10)
ilfilen deg lɛesker-is zdat Utique, deg 240 (Polybe, I, 74)
imeqqranen n Senṭ ttwaznen iwakken ad t-id-sseṛḥben akked Hamilkar (Polybe, I, 87)
Ur nessin ara twacult-is, azemz n talalit-is neɣ win n lmut-is. Hanun d-iḍhir deg yiɣbula ɣer 247, d anezwi n Iqarṭaǧiyen di Afrika, yekkes-d mbeɛd umenɣi apuni wis sin. Isem-is wis sin « Ameqqran » ițwaseqdac i t-id-ifaṛqen seg wid yesɛan isem-nni ; tira ssemmant-as abeɛda kan Hanun.
I Polybe am Tite-Live, d udem agejdan n tejmaɛt : tin n yimawlan ibariyen n tmurt tafrikit, ẓedɣen ɣef lekdeb n tmura, ɛadawen tilkiwin n At Barka ibeɛdan. Usmel-agi yesbegen tamsimɛet-agi deg usebter n tnezmariyin.
Deg lqern wis 3, snat n temuɣliwin mgalent deg Senṭ ; iɣbula sbegnent-tent-id deg sin yirgazen.
Simɣur d usexdem n tmurt n Libya, aɣbalu n idrimen n yimawlan ibariyen ; aḥadar n umenɣi amaynut akked Ṛuma. Polybe yettales-d taẕayt n tsertit-agi : deg umenɣi apuni amezwaru, ssutren i ifellaḥen ilibikiyen azgen n tmegra-nsen (I, 72) — d ayen i d-ifehhmen amlalay-nsen akked yimirsinariyen.
Lexlaṣ n uxesser n Sicile s tgelda deg Hispanya, yesɛan nnuqra akked yirgazen, akked uswejed n tririt. Polybe (III, 8), yettales-d ṛṛay n Fabius Pictor, isbeggen-d At Barka ṭṭfen ɣef lmaḥaba n ugdud ; M. Sznycer yekkes idea n tgelda am ta n Igrikiyen.
Anezwi amezwaru n umenɣi-agi, Hanun d amesnerni ɛziz, akken i t-id-iqbel Polybe, maca d anezwi ur nelhi ara deg umenɣi : yessen ad yesdukkel lɛesker, war ma yezmer ad yeddem tagniţ. Tirẓa-ines teldi abrid i Hamilkar.
Yusa-d ad yessuter i yiɛeskriyen ad ǧǧen amur n lexlaṣ-nsen. Amgired yuɣal d tkerrust ldin.
Yenyaf deg umenɣi amezwaru s ilfilen, yuɣal ɣer tmdint war ma yḍfaṛ ; ikerrasen uɣalen-d ṭṭfen-as ayla-ines.
Tamsimɛet-is akked Hamilkar tḥebbes taɛessast : lɛesker yefren Hamilkar (Polybe, I, 82).
Yettwaṛeḥben sɣur tejmaɛt n Senṭ, yettnaɣ akked Hamilkar lɛesker aneggaru n Mathos, i gettwanyafen i gettwaṭṭfen.
Et aequum postulare videtur Hasdrubal, et ego tamen non censeo quod petit tribuendum. […] Vereor ne quandoque parvus hic ignis incendium ingens exsuscitet.
« Tuttra n Hasdrubal tbanet-d d tin yelhan, maca ur fellaɣ ara ad as-fket ayen i gessuter. […] Uggadeɣ ass ad texleɛ tirgit-agi tamecṭuḥt times tameqqrant. »
Krad n taqsisin i d-yettwales Tite-Live : qqaren drus ayen i d-yenna Hanun ugar wayen i tebɣa Ṛuma ad tesel.
Hasdrubal Ucbiḥ yessuter Hanibal ameẓyan. Hanun yebɣa ad immɣur ddaw iseḥḥaren n temdint, mačči deg wemkan n umenɣi anda ara isselmed ad yenzewi am bab.
Tite-Live, XXI, 3
Mbeɛd Sagonte, yettales-d talwit yettwagall, iqeddeṛ amenɣi n uxessar, yeqqar-as ad yettwafk Hanibal i ibaɛɛaten iṛumaniyen. Senṭ yefren amenɣi.
Tite-Live, XXI, 10
Zdat iẓegwan n ddheb i d-yewwi Magun, yesteqsi anwa agdud alatini i yexdeɛen : ulayɣer. Ṛuma ur teknu ara ; d lawan n umeslay.
Tite-Live, XXIII, 12–13
Tite-Live d aɛdaw n Hanibal : yeg Hanun d taɣect n lɛeqel, tin i gessnen kullec send lawan. Taqsisin-agi d asnulfu n tsekla, yettwaran sin iqrunen mbeɛd, mačči d tira n tidet.
Polybe, iqeṛb ugar ɣer tidet, d aqsiḥ ɣef unezwi Hanun. Akked umgired yefrqen ger « lḥizb n Hanun » d « lḥizb n At Barka » yessishil, ammas, urar n tsertit i gebnan s tgallelt ibeddlen.
Mi gṣuffeɣ Italya deg 203, Hanibal yesmenyif Hanun gar wid i t-yexsren seg tallalt. Mbeɛd Zama (202), tajmaɛt yebɣan talwit tenyaf, tagallelt n 201 tettwaqbel.
Hanun, imir-nni d amɣar, yekkes-d seg yiɣbula. Hanun-nniḏen d-ḍheren deg taqsisin n iseggasen 204–201 akked 150–149 : ulac ayen i d-ibeggnen d yiwen n urgaz i gellan.